Θεραπεία σχημάτων: εισαγωγή και εφαρμογή στην οριακή διαταραχή προσωπικότητας

Διδάσκοντες: Ι. Μαλογιάννης, Κ. Αγγελή, Μ. Βλαβιανού

Η Θεραπεία Σχημάτων αποτελεί μία νέα προσέγγιση, η οποία εισήχθη και εξελίσσεται από τον Dr. Jeffrey Young, και συνδυάζει στοιχεία από το γνωσιακό/συμπεριφοριστικό μοντέλο, καθώς και από τη θεωρία του δεσμού του J. Bowlby, την ψυχοδυναμική προσέγγιση και μοντέλα εστιασμένα στο συναίσθημα. Πυρηνική έννοια της Θεραπείας Σχημάτων αποτελούν τα Πρώιμα Δυσλειτουργικά Σχήματα, τα οποία αποτελούν βιωματικές δομές (που περιλαμβάνουν γνωσίες, συναισθήματα και σωματικές αισθήσεις) που σχετίζονται με το πώς βιώνουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τις σχέσεις. Τα ΠΔΣ δημιουργούνται όταν οι πυρηνικές συναισθηματικές ανάγκες της παιδικής ηλικίας (συναισθηματική σύνδεση, εμπιστοσύνη, ασφάλεια, επιβράβευση, αποδοχή, ελευθερία έκφρασης, ρεαλιστικά όρια, ρεαλιστικές προσδοκίες κλπ.) δεν καλύπτονται. Το άτομο, καλούμενο να διαχειριστεί τα δυσάρεστα συναισθήματα που σχετίζονται με τη μη κάλυψη αναγκών και τα ΠΔΣ, διαμορφώνει στρατηγικές αντιμετώπισης (αποφυγή, υπεραναπλήρωση, παράδοση), οι οποίες εξυπηρετούν την προσαρμογή του, αλλά συχνά αποτελούν και πηγές δυσλειτουργίας. Κεντρική έννοια στις σύγχρονες τάσεις της Θεραπείας Σχημάτων αποτελούν οι τρόποι λειτουργίας, οι οποίοι αποτελούν βιωματικές καταστάσεις/ πλευρές του εαυτού. Η αποτελεσματικότητα της Θεραπείας Σχημάτων έχει τεκμηριωθεί ερευνητικά στην περίπτωση της Οριακής Διαταραχής Προσωπικότητας, της Χρόνιας Κατάθλιψης και άλλων χρόνιων διαπροσωπικών δυσκολιών. Η εισήγηση θα εστιαστεί στο θεωρητικό υπόβαθρο της Θεραπείας Σχημάτων, τη δόμηση της διατύπωσης περίπτωσης και τον τρόπο παρέμβασης, η οποία βασίζεται στη διατύπωση περίπτωσης, την αξιοποίηση της θεραπευτικής σχέσης και τη χρήση βιωματικών τεχνικών.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

  • van Vreeswijk, Μ., Broersen, J., & Nadort, M. (Eds.) The Wiley-Blackwell Handbook of Schema Therapy: Theory, Research, and Practice. Wiley-Blackwell.
  • Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishar, M. E. (2003). Schema Therapy: A practitioner’s guide. New York: Guilford Press.
  • Μαλογιάννης, Ι., & Βλαβιανού, Μ. (2014). Η θεραπεία σχημάτων στις διαταραχές προσωπικότητας. Στο Ευσταθίου, Γ., Ευθυμίου, Κ., & Χαρίλα, Ν. (2014). Γνωσιακή – Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία Διαταραχών Προσωπικότητας: Θεωρία και ανάλυση κλινικών περιπτώσεων. Αθήνα: Εκδόσεις ΙΕΘΣ.